Laatste update:
14 januari 2026
Voel je je na een drukke dag erg vermoeid, maar lijkt je hoofd niet tot rust te komen? Dat kan een teken zijn dat je neurotransmitters, vooral GABA, niet in balans zijn.
In dit artikel lees je alles over dit belangrijke stofje.
Het artikel in het kort:
- Introductie: Wat is GABA?
- GABA werking: Wat doet GABA precies?
- Zenuwstelsel: Wat is de rol van GABA in het zenuwstelsel?
- Invloed factoren: Welke factoren hebben invloed op GABA?
Wat is GABA?
GABA is een afkorting voor gamma-aminoboterzuur, een stof die chemisch gezien een aminozuur is. In het lichaam functioneert GABA als neurotransmitter, in plaats van als bouwsteen voor eiwitten.
Neurotransmitters zijn signaalstofjes die zenuwimpulsen overdragen tussen zenuwcellen, kliercellen en spiercellen.
GABA komt in zeer kleine hoeveelheden voor in gefermenteerde producten en sommige plantaardige voedingsmiddelen, zoals tomaten, tuinbonen en soja. Het komt in iets hogere concentraties voor in gefermenteerde voedingsmiddelen zoals kimchi, miso en tempé.
De GABA-niveaus in voedingsmiddelen zijn doorgaans laag. Ook passeert GABA moeilijk de bloed-hersenbarrière, waardoor het onzeker is of voeding de GABA-niveaus in de hersenen direct beïnvloedt.
Ons lichaam maakt voornamelijk zelf GABA aan. Het wordt in veel delen van het lichaam aangetroffen, maar de rol die het daar speelt, wordt nog onderzocht.
In het kort: GABA is een aminozuur dat werkzaam is als neurotransmitter in de hersenen. Het komt van nature voor in thee en verschillende voedingsmiddelen.
De werking van GABA
GABA vervult verschillende functies binnen de communicatie tussen zenuwcellen:
- GABA speelt een rol in het reguleren van prikkeloverdracht in het zenuwstelsel. Het helpt bij het afremmen van overmatige zenuwactiviteit [1].
- GABA is betrokken bij het behouden van de balans tussen activerende en remmende signalen in de hersenen.
- GABA maakt deel uit van processen die samenhangen met rust en herstel binnen het zenuwstelsel.
- GABA is betrokken bij de manier waarop het lichaam omgaat met stressprikkels op neurologisch niveau [2].
- GABA wordt voortdurend aangemaakt en afgebroken in het lichaam als onderdeel van normale hersenfunctie.
In het kort: GABA is een lichaamseigen neurotransmitter die een belangrijke rol speelt in de communicatie tussen zenuwcellen.
Hoe maakt het lichaam GABA aan?
GABA wordt in het lichaam zelf aangemaakt. Het ontstaat uit een andere stof, glutamaat, via een enzym dat deze omzetting mogelijk maakt. Dit proces gebeurt continu in het zenuwstelsel
Tegelijkertijd wordt GABA ook weer afgebroken. Het is dus geen stof die je opslaat, maar een stof die voortdurend wordt geproduceerd en gebruikt.
Het lichaam regelt deze aanmaak en afbraak nauwkeurig. Het gaat hierbij niet om “veel” of “weinig”, maar om het juiste evenwicht op het juiste moment.
In het kort: GABA wordt voortdurend door het lichaam zelf aangemaakt en afgebroken. Het is onderdeel van een dynamisch systeem dat continu in beweging is.
De rol van GABA in het zenuwstelsel
Het zenuwstelsel werkt met twee soorten signalen: prikkelende en remmende. Glutamaat zorgt vooral voor activatie. GABA zorgt juist voor remming.
Samen zorgen deze stoffen ervoor dat zenuwcellen niet te actief worden, maar ook niet te weinig actief. Dit evenwicht is nodig voor een stabiele communicatie tussen hersencellen.
Je kunt het zien als een soort gaspedaal en rem. Zonder gaspedaal gebeurt er niets. Zonder rem raakt het systeem overbelast. GABA is onderdeel van die remmende kant van het systeem.
In het kort: GABA helpt mee om prikkelende signalen in het zenuwstelsel in balans te houden.
Factoren die invloed hebben op GABA-processen
De manier waarop GABA in het lichaam functioneert, staat niet los van je leefstijl en omgeving. Verschillende factoren kunnen invloed hebben op het zenuwstelsel en daarmee ook op processen waarin GABA betrokken is, zoals:
- Langdurige mentale belasting
- Onvoldoende slaap
- Alcoholgebruik
- Cafeïne-inname
- Medicatie die het zenuwstelsel beïnvloedt
- Leeftijd
Deze factoren veranderen niet direct de hoeveelheid GABA, maar kunnen wel invloed hebben op hoe het zenuwstelsel omgaat met prikkels en ontspanning.
In het kort: Leefstijl en dagelijkse gewoontes hebben invloed op de manier waarop het zenuwstelsel functioneert, en daarmee ook op processen waarin GABA een rol speelt.
GABA supplementen
GABA komt van nature in kleine hoeveelheden voor in bepaalde voedingsmiddelen, zoals gefermenteerde producten. Daarnaast is GABA verkrijgbaar als supplement.
Een belangrijk verschil is dat GABA in het lichaam zelf onderdeel is van een gereguleerd systeem, terwijl GABA uit voeding of supplementen van buitenaf wordt aangevoerd. Hoe het lichaam daar precies mee omgaat, verschilt per persoon.
In het kort: GABA is zowel een lichaamseigen stof als een stof die via voeding of supplementen kan worden aangevoerd, maar deze twee situaties zijn niet hetzelfde.
Alles kort samengevat
GABA speelt een rol in de balans van prikkels in het zenuwstelsel en werkt samen met andere stoffen die activiteit en rust reguleren.
Hoe dit systeem functioneert hangt sterk samen met leefstijl, zoals slaap, stress, cafeïnegebruik en mentale belasting.
GABA komt van nature in het lichaam voor en kan ook als supplement worden gebruikt, wat een andere werking heeft dan de eigen aanmaak.
