Laatste update:
28 januari 2026
Er verschijnen steeds meer onderzoeken waarin wordt gekeken naar het gebruik van probiotica en hun mogelijke effecten [1]. Daarom is het belangrijk om te weten hoe en wanneer probiotica meestal worden ingenomen.
Het artikel in het kort:
- Basis van probiotica: Wat ze zijn en hun rol.
- Wanneer is het nodig: Voor wie is het nuttig.
- Wanneer in te nemen: Optimaal tijdstip en duur.
- Supplement selectie: Kiezen van kwaliteitsproducten.
Wat is probiotica?
Probiotica zijn levende micro-organismen die vaak worden aangeduid als ‘goede’ of ‘vriendelijke’ bacteriën.
Ze maken van nature deel uit van de darmflora en spelen een rol binnen het spijsverteringsproces.
In onderzoek wordt gekeken naar de manier waarop probiotica betrokken zijn bij verschillende processen in het lichaam, met name binnen de darmen en de balans van de darmflora.
Welke goede bacteriën zijn er?
- Residente bacteriesoorten: Dit zijn bacteriën die van nature in de darmen aanwezig zijn en daar een vast onderdeel vormen van de darmflora. Ze spelen een rol bij de vertering van voedsel en het in stand houden van de darmbalans.
- Passerende bacteriesoorten: Deze bacteriën komen tijdelijk in de darmen terecht via voeding of supplementen. Ze verblijven er kort, maar worden onderzocht vanwege hun mogelijke invloed op de samenstelling van de darmflora.
Voedsel rijk aan probiotica
Voorbeelden van voedingsmiddelen die van nature probiotische bacteriën kunnen bevatten zijn:
- Gefermenteerde zuivel: Yoghurt en kefir, vaak met bacteriestammen zoals Lactobacillus en Bifidobacterium.
- Gefermenteerde groenten: Zuurkool en kimchi, waarin door fermentatie verschillende bacteriestammen ontstaan.
- Niet-zuivelproducten: Kombucha, miso en tempeh, die via fermentatie bacteriën kunnen bevatten.
Wil je meer probiotica binnenkrijgen via je dieet? Bekijk dit artikel over 12 voedingsmiddelen rijk aan probiotica.
Pro- en prebiotica
- Probiotica: Levendige bacteriën die via voeding of supplementen worden ingenomen.
- Prebiotica: Onverteerbare voedingsvezels die dienen als voedingsbron voor bacteriën in de darm.
Lees meer over de verschillen tussen pre- en probiotica, en hoe ze elkaar kunnen aanvullen.
In het kort: Probiotica zijn levende bacteriën die via voeding of supplementen kunnen worden ingenomen en een rol spelen binnen de samenstelling en balans van de darmflora.
Moet ik probiotica innemen?
Of probiotica voor jou zinvol zijn, hangt vooral af van je voeding, leefstijl en persoonlijke behoefte. Voor veel mensen is een gevarieerd voedingspatroon met voldoende vezels en gefermenteerde producten al een goede basis voor een evenwichtige darmflora.
Probiotica worden vooral gebruikt in situaties waarin men extra aandacht wil geven aan de samenstelling van de darmbacteriën, bijvoorbeeld:
- Na periodes waarin de voeding minder gevarieerd is geweest
- Wanneer de spijsvertering tijdelijk uit balans aanvoelt
- Of na gebruik van middelen die invloed hebben op de darmflora, zoals antibiotica [3]
Daarnaast wordt onderzocht hoe probiotica zich verhouden tot normale processen in het immuunsysteem, omdat een groot deel van de afweer samenhangt met de darmflora [4]. De effecten verschillen echter per bacteriestam en per persoon.
Probiotica zijn daarmee geen vast onderdeel dat iedereen nodig heeft, maar worden gezien als een gerichte aanvulling wanneer daar een aanleiding voor is.
In het kort: Probiotica zijn geen standaard noodzaak, maar kunnen worden ingezet als aanvulling wanneer extra aandacht voor de darmflora gewenst is.
Wanneer en hoe lang moet je probiotica nemen?
Het moment en de duur van het gebruik van probiotica verschillen per persoon en per situatie. Onderzoek richt zich vooral op hoe bacteriën het beste de maag kunnen passeren en hoe lang ze meetbaar aanwezig blijven in de darm.
Optimaal tijdstip voor inname
Uit studies blijkt dat probiotica die op een lege maag worden ingenomen, bijvoorbeeld voor het ontbijt, beter bestand kunnen zijn tegen de zuurgraad van de maag [5].
Daardoor bereikt een groter deel van de bacteriën de darm.
Duur van gebruik:
Probiotica worden meestal gebruikt in perioden waarin extra aandacht wordt gegeven aan de samenstelling van de darmflora, bijvoorbeeld:
- tijdens of na gebruik van antibiotica
- bij veranderingen in voeding
- of bij tijdelijke verstoring van het eetpatroon
Onderzoek laat zien dat probiotische bacteriën zich niet blijvend vestigen in de darm en meestal alleen aanwezig blijven zolang ze worden ingenomen [2]. Dat betekent dat gebruik vaak tijdelijk is en afgestemd wordt op persoonlijke voorkeur.
Keuze van bacteriestammen
Verschillende probiotica bevatten verschillende bacteriestammen. Sommige stammen zijn vaker onderzocht dan andere, zoals Lactobacillus rhamnosus GG [6].
In studies wordt gekeken naar hun overleving in het maag-darmkanaal en hun interactie met de bestaande darmflora, maar de effecten verschillen per persoon en per product.
Probiotica tijdens antibiotica
Sommige mensen kiezen ervoor om probiotica te gebruiken in de periode dat zij antibiotica innemen. Antibiotica zijn bedoeld om bacteriën die een infectie veroorzaken te bestrijden, maar kunnen daarbij ook invloed hebben op de samenstelling van de darmflora [7].
Om te voorkomen dat probiotica direct worden beïnvloed door het antibioticum, wordt vaak geadviseerd om ze op een ander moment van de dag in te nemen. Een veelgebruikte aanpak is om probiotica enkele uren na de laatste antibioticadosis van de dag te gebruiken, bijvoorbeeld in de avond.
Op die manier wordt de kans groter dat de probiotische bacteriën het maag-darmkanaal in levende vorm bereiken.
In het kort: Door probiotica op een ander moment van de dag dan het antibioticum in te nemen, vergroot je de kans dat de bacteriën levend in de darmen aankomen.
Probiotica tijdens zwangerschap
Tijdens de zwangerschap verandert het lichaam op veel vlakken, waaronder ook de samenstelling van de darmflora. Daarom kiezen sommige vrouwen ervoor om in deze periode probiotica te gebruiken als onderdeel van hun voedingspatroon.
Onderzoek laat zien dat het gebruik van probiotica door zwangere vrouwen over het algemeen als veilig wordt beschouwd [8]. Wel is het belangrijk om te kiezen voor producten met goed onderzochte bacteriestammen en om bij twijfel altijd overleg te hebben met een zorgverlener.
Probiotica worden in deze context vooral gezien als een aanvulling op een gevarieerde voeding en een gezonde leefstijl, niet als vervanging daarvan.
In het kort: Probiotica worden tijdens de zwangerschap vooral gezien als een veilige aanvulling op een gevarieerd voedingspatroon en een gezonde leefstijl.
Probiotica supplementen
Bij het kiezen van goede probiotica gaat het vooral om vier dingen: stammen, hoeveelheid, bescherming en een slimme formule.
1. Bacteriestammen
Niet elke bacteriestam doet hetzelfde. Daarom bevatten veel supplementen meerdere stammen tegelijk. Dat sluit beter aan bij de natuurlijke diversiteit van de darmflora dan één enkele soort.
2. KVE (CFU)
Het aantal KVE geeft aan hoeveel levende bacteriën je binnenkrijgt. Belangrijk is dat dit aantal geldt tot aan de houdbaarheidsdatum, niet alleen bij productie. Stabiliteit is hier belangrijker dan een extreem hoog getal.
3. Bescherming tegen maagzuur
Veel bacteriën overleven maagzuur slecht. Een maagzuurresistente capsule vergroot de kans dat ze levend in de darmen aankomen. Zonder bescherming kan een groot deel al in de maag verloren gaan.
4. Nuttige toevoegingen
Sommige formules bevatten prebiotica of enzymen.
- Prebiotica dienen als voedingsbron voor bacteriën.
- Enzymen kunnen de spijsvertering ondersteunen.
In het kort: Een goed probiotica supplement combineert passende bacteriestammen, een betrouwbaar KVE-gehalte en een vorm die zorgt dat de bacteriën daadwerkelijk in de darmen aankomen.
Alles kort samengevat
Het moment waarop je probiotica inneemt kan invloed hebben op hoeveel bacteriën levend in de darmen aankomen. Daarom wordt vaak gekozen voor inname op een lege maag, bijvoorbeeld vlak voor het ontbijt, of op een moment dat de maag rustiger is, zoals in de avond.
Daarnaast speelt de vorm van het supplement een rol. Maagzuurresistente capsules en een betrouwbaar KVE-gehalte zorgen ervoor dat de bacteriën beter beschermd zijn tijdens hun passage door de maag.
