Botten & gewrichten

Botten, gewrichten en spieren werken samen, maar hebben elk een eigen functie in het lichaam. Ze vormen samen het bewegingsapparaat.

Begrijpen hoe ze verschillen helpt om beter te snappen waar klachten vandaan komen en waar ondersteuning nodig is.

Wat zijn botten?

Botten geven je lichaam vorm en stevigheid. Ze beschermen organen, ondersteunen je gewicht en slaan mineralen op zoals calcium en fosfor. In het beenmerg van je botten worden ook bloedcellen aangemaakt.

Botmassa verandert door de jaren heen. Vanaf je dertigste begint de botdichtheid langzaam af te nemen. Bij vrouwen versnelt dit proces na de overgang. Daarom is voeding en ondersteuning juist op latere leeftijd extra belangrijk.

Wat zijn gewrichten?

Gewrichten verbinden twee botten met elkaar. Ze zorgen ervoor dat je kunt bewegen. Knieën, schouders, vingers, heupen: al die bewegingen komen vanuit gewrichten. Rond elk gewricht zit kraakbeen, gewrichtsvloeistof en een kapsel dat alles beschermt en soepel houdt.

Als het kraakbeen dunner wordt, of de smering afneemt, kan een gewricht stroever of pijnlijk aanvoelen. Dit komt vaak voor bij ouderdom, intensief gebruik of weinig beweging.

Wat zijn spieren?

Spieren zorgen voor beweging. Ze trekken samen en ontspannen om je lichaam in actie te brengen of juist te stabiliseren. Spieren werken altijd samen met je botten. Zonder spierkracht kun je niet lopen, staan of je houding corrigeren.

Spiermassa neemt af met de jaren. Wie weinig beweegt of te weinig eiwit eet, raakt sneller spierkracht kwijt. Dat kan leiden tot een slechtere houding of overbelasting van andere delen van het lichaam, zoals de knieën of onderrug.

Waarom dit onderscheid belangrijk is

Klachten aan het bewegingsapparaat komen vaak uit meerdere richtingen tegelijk. Stijve spieren, gevoelige gewrichten of zwakkere botten hangen met elkaar samen. Het helpt om te weten welk onderdeel ondersteuning nodig heeft of dat het om de combinatie gaat.

Supplementen richten zich daarom vaak op één of meer van deze systemen. Elk onderdeel heeft andere voedingsstoffen nodig. Wat goed is voor je botten, werkt niet automatisch voor je spieren of gewrichten.

Botten en gewrichten veranderen gedurende je leven. Hoe sterk botweefsel blijft en hoe soepel gewrichten aanvoelen, hangt samen met verschillende factoren zoals leeftijd, voeding, beweging en belasting.

Leeftijd

Met het ouder worden verandert de samenstelling van botweefsel geleidelijk. De botdichtheid neemt langzaam af en ook gewrichtsweefsel verandert in de loop der jaren. Deze processen verlopen meestal geleidelijk en verschillen per persoon.

Voedingsstoffen

Voor het behoud van botten zijn verschillende voedingsstoffen belangrijk. Mineralen zoals calcium en magnesium, en vitamines zoals vitamine D en K spelen een rol bij het behoud van normale botten.

Wanneer voeding langdurig weinig van deze voedingsstoffen bevat, kan dit invloed hebben op de botbalans.

Beweging

Regelmatige beweging draagt bij aan het behoud van spierkracht en mobiliteit. Activiteiten waarbij je spieren en gewrichten gebruikt, zoals wandelen, krachttraining of fietsen, helpen om het lichaam actief te houden.

Langdurig weinig bewegen kan ervoor zorgen dat spieren en gewrichten minder belast worden.

Belasting en herstel

Dagelijkse belasting speelt ook een rol. Herhaalde bewegingen, zwaar werk of intensief sporten kunnen het lichaam extra belasten. Voldoende herstelmomenten zijn daarom belangrijk.

Hormonale veranderingen

Hormonen hebben invloed op verschillende processen in het lichaam, waaronder processen die betrokken zijn bij botweefsel.

Bij vrouwen verandert de hormonale balans bijvoorbeeld rond de overgang, wat invloed kan hebben op de botbalans.

Gewicht en houding

Het lichaamsgewicht en de manier waarop je beweegt of staat kunnen invloed hebben op de belasting van gewrichten. Vooral knieën, heupen en onderrug krijgen te maken met dagelijkse druk en beweging.

Daarom spelen houding, spierkracht en een actieve leefstijl een belangrijke rol bij het behoud van mobiliteit.

Botten, spieren en gewrichten werken voortdurend samen om bewegen mogelijk te maken. In het dagelijks leven merk je vaak vanzelf hoe soepel dat gaat.

Soms merk je dat bewegen wat minder vanzelf gaat dan voorheen. Dat hoeft niet direct een probleem te zijn, maar kan wel een signaal zijn dat je lichaam extra aandacht kan gebruiken op het gebied van beweging, herstel of voeding.

1. Stijf gevoel na lang zitten of in de ochtend

Veel mensen merken dat het lichaam wat stijver aanvoelt na lang stilzitten of bij het opstaan. Zodra je weer beweegt neemt dit gevoel vaak af.

2. Beweging voelt minder soepel

Traplopen, tillen of langere tijd wandelen kan soms zwaarder aanvoelen dan eerder. Dat kan samenhangen met spierkracht, mobiliteit of dagelijkse belasting.

3. Sneller vermoeide spieren

Na inspanning kunnen spieren eerder vermoeid aanvoelen dan je gewend bent. Voldoende rust, beweging en voeding spelen hierbij een rol.

Daarnaast zijn er ook andere signalen die te maken kunnen hebben met belasting en herstel van het lichaam:

• Een minder stabiel gevoel tijdens bewegen
• Gewrichten die gevoeliger reageren op kou of temperatuurverschillen
• Een gevoel van stramheid na intensieve activiteit
• Het idee dat herstel na inspanning langer duurt

Dit soort signalen komen bij veel mensen voor en kunnen samenhangen met leefstijl, belasting of leeftijd.

Gewrichten vormen de scharnieren van je lichaam. Ze verbinden botten met elkaar en zorgen voor beweging. Zonder gewrichten kun je niet buigen, draaien of stappen zetten.

Met de jaren verandert de structuur van je gewrichten. Het kraakbeen slijt langzaam, de gewrichtsvloeistof wordt minder dik en de elasticiteit neemt af. Hierdoor kun je stijfheid, stramheid of gevoeligheid gaan merken. Niet alleen bij ouderen, maar ook bij mensen die zwaar werk doen, intensief sporten of juist weinig bewegen.

Ook kou, vocht en hormonale schommelingen hebben invloed. Veel mensen merken in de winter dat gewrichten sneller trekken of pijnlijk aanvoelen. Dat komt deels door verminderde doorbloeding en verhoogde spanning in het gewrichtskapsel.

Een goede balans tussen beweging, herstel en voeding helpt om je gewrichten soepel te houden. In sommige gevallen kan een supplement ondersteuning bieden.

Kurkuma (curcumine)

Curcumine is het actieve bestanddeel van kurkuma.

• Curcumine draagt bij aan het behoud van soepele gewrichten*

Het wordt vaak gebruikt door mensen met een verhoogde belasting, zoals sporters of mensen die langdurig in dezelfde houding werken.

Om goed opgenomen te worden, wordt curcumine vaak gecombineerd met zwarte peperextract (piperine). Deze combinatie verhoogt de biologische beschikbaarheid in het lichaam. Veel supplementen gebruiken hiervoor een gepatenteerde vorm zoals BioPerine®.

* Claims zijn in afwachting van Europese toelating

Botten vormen het fundament van je lichaam. Ze geven structuur, beschermen organen en maken beweging mogelijk. Botweefsel vernieuwt zich voortdurend: oude cellen worden afgebroken en nieuwe opgebouwd.

Hoe sterk botten blijven hangt samen met verschillende factoren, zoals leeftijd, voeding, beweging en leefstijl. Ook blootstelling aan zonlicht en de inname van bepaalde voedingsstoffen spelen daarbij een rol.

Naast beweging en een gevarieerd voedingspatroon worden bepaalde vitamines en mineralen vaak gebruikt in supplementen die gericht zijn op botgezondheid.

Vitamine D

Vitamine D ondersteunt de opname van calcium en fosfor uit de voeding en is goed voor de kalkhuishouding. Ook draagt vitamine D bij aan het behoud van sterke botten.

Het lichaam kan vitamine D aanmaken via zonlicht. In Nederland gebeurt dat vooral in de lente en zomer, wanneer de zonkracht hoog genoeg is.

Vitamine D supplementen worden daarom vaak gebruikt in periodes met minder zonlicht of wanneer iemand weinig buiten komt. Vitamine D3 is de vorm die door het lichaam goed wordt benut.

Vitamine K

Vitamine K draagt bij aan de opname van calcium in de botten en ondersteunt het behoud van sterke botten.

Binnen vitamine K supplementen wordt vaak gebruikgemaakt van vitamine K2 als menaquinon-7 (MK-7). Deze vorm heeft een hoge biologische beschikbaarheid en wordt daarom vaak toegepast in combinaties met vitamine D.

Vitamine C

Vitamine C ondersteunt de vorming van collageen. Collageen is een belangrijk onderdeel van bindweefsel, waaronder ook het kraakbeen.

Daarnaast draagt vitamine C bij aan het behoud van sterke botten.

Vitamine C supplementen zijn verkrijgbaar in verschillende vormen, zoals ascorbinezuur of gebufferde varianten.

Calcium

Calcium is het meest voorkomende mineraal in botten en tanden en speelt een rol bij het behoud van sterke botten.

Een groot deel van het calcium in het lichaam bevindt zich in het skelet.

In supplementen worden verschillende calciumvormen gebruikt. Een voorbeeld is Aquamin® Calcium, afkomstig uit rode algen, dat naast calcium ook andere sporenmineralen bevat.

Magnesium

Magnesium ondersteunt de instandhouding van normale botten en speelt een rol bij verschillende processen in het lichaam.

Een deel van het magnesium in het lichaam bevindt zich in botweefsel.

Binnen magnesium supplementen worden vaak goed opneembare vormen gebruikt, zoals magnesiumbisglycinaat of magnesiumcitraat.

Zink

Zink speelt een rol in het celdelingsproces en draagt bij aan het behoud van sterke botten.

In supplementen wordt zink vaak aangeboden in verschillende verbindingen. Een voorbeeld daarvan is zink methionine, waarbij zink gebonden is aan het aminozuur methionine.

Spieren zorgen voor beweging en ondersteunen je houding en stabiliteit. Ze werken continu samen met botten en gewrichten om het lichaam in beweging te houden.

Hoe sterk spieren blijven hangt onder andere samen met leeftijd, beweging, voeding en herstel. Met het ouder worden verandert de spiermassa geleidelijk. Ook factoren zoals weinig beweging, een laag eiwitinname of langdurige inactiviteit kunnen invloed hebben op spierkracht.

Naast beweging en voldoende eiwitten spelen ook bepaalde vitamines en mineralen een rol bij de normale spierwerking.

Vitamine D

Vitamine D ondersteunt de normale werking van de spieren en draagt bij aan het behoud van sterke spieren.

Daarnaast helpt vitamine D het risico op vallen te verminderen in verband met houdingsinstabiliteit en spierzwakte. Vallen is een risicofactor voor botbreuken bij mannen en vrouwen vanaf 60 jaar.

Het lichaam maakt vitamine D aan onder invloed van zonlicht. In Nederland gebeurt dat vooral in de lente en zomer.

In supplementen wordt meestal vitamine D3 gebruikt, dezelfde vorm die het lichaam zelf aanmaakt.

Calcium

Calcium speelt een rol bij de signaaloverdracht tussen zenuwen en spieren en draagt bij aan een normale spierfunctie.

Via voeding krijgen veel mensen calcium binnen, maar in supplementen worden ook verschillende calciumvormen gebruikt.

Een voorbeeld is Aquamin® Calcium, afkomstig uit rode algen, dat naast calcium ook andere sporenmineralen bevat.

Magnesium

Magnesium draagt bij aan een normale werking van de spieren en speelt daarnaast een rol in het energiemetabolisme.

Organisch gebonden vormen zoals magnesium bisglycinaat en magnesium citraat worden goed opgenomen en worden over het algemeen beter verdragen.