Probiotica

De darmflora, ook wel het darmmicrobioom genoemd, is het geheel van micro-organismen dat in je spijsverteringskanaal leeft. Dat zijn voornamelijk bacteriën, maar ook gisten, virussen en schimmels maken er deel van uit.

De schattingen lopen uiteen, maar het gaat om honderd biljoen micro-organismen die samen meer dan duizend verschillende soorten vertegenwoordigen. Elke persoon heeft een unieke samenstelling, vergelijkbaar met een vingerafdruk.

De meeste bacteriën bevinden zich in de dikke darm. Daar is de omgeving langzaam genoeg om kolonies te laten groeien en is er voldoende voeding beschikbaar. De dunne darm heeft een snellere doorstroom en een andere bacteriepopulatie.

De verhouding tussen verschillende bacteriesoorten bepaalt de diversiteit van de flora, en diversiteit wordt in de microbioomwetenschap gezien als een kenmerk van een gezond darmmilieu.

De samenstelling van de darmflora is niet statisch. Ze verandert continu onder invloed van:

• Voeding
• Antibioticagebruik
• Stress
• Leeftijd
• Bevallingswijze en borstvoeding in de vroege levensfase
• Medicijngebruik

Een pasgeboren baby heeft nog nauwelijks bacteriën in de darm. De eerste kolonisatie begint tijdens de geboorte en via borstvoeding. In de eerste levensjaren wordt de basis gelegd voor een flora die daarna relatief stabiel blijft maar nooit stopt met veranderen.

Op een probioticaetiket zie je lange Latijnse namen, grote getallen en lettercodes. Wat betekent dat allemaal en waar kijk je op?

De twee hoofdfamilies

De meeste probiotica bevatten bacteriën uit twee grote families:

• Lactobacillus
• Bifidobacterium

Lactobacillus is de meest voorkomende familie in probioticasupplementen. Deze bacteriën leven van nature in de dunne darm en in gefermenteerde voeding zoals yoghurt en zuurkool. Ze produceren melkzuur, wat bijdraagt aan een zuur milieu in de darm. Binnen de familie zijn er tientallen soorten, elk met een eigen eigenschappenprofiel. Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus rhamnosus en Lactobacillus plantarum zijn de meest gebruikte in supplementen.

Bifidobacterium komt vooral voor in de dikke darm en is een van de eerste bacteriefamilies die zich vestigt na de geboorte. Bifidobacterium bifidum, Bifidobacterium longum en Bifidobacterium lactis zijn veelgebruikte soorten in probioticaformules.

KVE (kolonievormende eenheden)

KVE staat voor Kolonievormende Eenheden, de Nederlandse term voor het aantal levende bacteriën in een supplement. In internationale producten zie je vaak de Engelse afkorting CFU, Colony Forming Units. Beide termen betekenen hetzelfde: één KVE of CFU is één levende bacterie die in staat is zich te vermenigvuldigen en een kolonie te vormen.

960 miljoen KVE per stam betekent 960 miljoen levende bacteriën van die specifieke soort. Bij het ProBio 10 Complex loopt dat op tot 9,6 miljard KVE verdeeld over tien stammen.

Een hoger getal zegt niet automatisch meer dan een lager. Wat telt is hoeveel bacteriën de darm levend bereiken. Dat hangt af van de capsule, de bewaring en het moment van innemen.

Stamcodes

Achter de soortnaam staat soms een code zoals LMG 8151. Die verwijst naar een gecertificeerde stamcollectie waar de specifieke variant is gedeponeerd en gedocumenteerd.

Een stamcode maakt een bacterie traceerbaar: niet alleen welke soort maar precies welke variant, waar hij vandaan komt en hoe hij zich gedraagt.

Producten zonder stamcode geven geen zekerheid over welke specifieke variant er daadwerkelijk in zit.

In dit artikel lees je alles wat je moet weten over bacteriesoorten en -stammen in probiotica.

Drie begrippen die vaak door elkaar worden gebruikt maar elk iets anders betekenen:

• Prebiotica
• Probiotica
• Postbiotica

Prebiotica zijn geen bacteriën maar voedingsstoffen voor bacteriën. Het zijn onverteerbare vezels die in de dikke darm terechtkomen en daar als voeding dienen voor de aanwezige bacteriën.

Inuline, FOS (fructo-oligosachariden) en GOS (galacto-oligosachariden) zijn veelgebruikte prebiotica in supplementen. Ze zitten van nature in voeding zoals cichorei, knoflook, ui en banaan. Zonder voldoende prebiotica hebben bacteriën minder voeding om op te groeien.

Probiotica zijn levende micro-organismen die via voeding of supplementen worden ingenomen. De term beschrijft de bacteriën zelf: levende stammen die de darm bereiken. In supplementen worden ze gedoseerd in KVE en zijn ze afkomstig uit gecertificeerde stamcollecties.

In voeding zitten ze van nature in gefermenteerde producten zoals yoghurt, kefir, zuurkool en kimchi.

Postbiotica zijn de stoffen die bacteriën produceren tijdens hun activiteit in de darm. Denk aan melkzuur, bepaalde vetzuren en enzymen. Postbiotica zijn geen levende organismen maar de eindproducten van bacteriële activiteit.

Ze worden steeds vaker apart onderzocht en ook als ingredient in supplementen verwerkt, hoewel dat nog een relatief nieuw gebied is.

De drie hangen samen: prebiotica voeden de probiotica, en probiotica produceren postbiotica. Een supplement dat alle drie combineert wordt ook wel een synbioticum genoemd.

Niet elke bacterie die je inneemt bereikt de darm levend. Dat is het centrale probleem bij probiotica en het meest onderschatte kwaliteitsverschil tussen producten.

Het maagzuurprobleem

De maag heeft een pH van 1,5 tot 3,5, sterk zuur van nature. Die zuurgraad is bedoeld om pathogenen te doden maar maakt geen onderscheid: ook nuttige bacteriën worden aangetast.

Studies schatten dat een groot deel van de bacteriën in standaard capsules of tabletten de maag niet overleeft. Wat er op het etiket staat aan KVE is niet wat de darm bereikt.

Maagzuurresistente capsules

De oplossing is een capsule die pas oplost in de dunne darm, waar de pH hoger en de omgeving minder vijandig is. Maagzuurresistente capsules, ook wel enterisch gecoate capsules genoemd, zijn gemaakt van een materiaal dat bestand is tegen maagzuur en pas afbreekt bij een hogere pH.

Het ProBio 10 Complex en Flora Femina gebruiken beide maagzuurresistente capsules om de bacteriën beschermd de darm te laten bereiken.

Lactospore

Lactospore is een gepatenteerde vorm van Bacillus coagulans, een bacteriestam die van nature sporenvormend is. Dat betekent dat de bacterie zichzelf omhult met een beschermende mantel wanneer de omstandigheden ongunstig zijn, zoals in de maag.

Die spore overleeft maagzuur zonder extra coating en wordt pas actief zodra ze de darm bereikt. Lactospore zit in het Darm Complex en in de Green Juice.

Hoe je probiotica inneemt en bewaart heeft directe invloed op hoeveel bacteriën levend hun bestemming bereiken.

Wanneer innemen

Neem probiotica bij voorkeur op een lege maag, minimaal 30 minuten voor een maaltijd. Op dat moment is de maagzuurproductie nog laag en verblijven de bacteriën zo kort mogelijk in de maag. Een goed moment is 's ochtends voor het ontbijt of 's avonds voor het slapen gaan, minstens 30 minuten na de laatste maaltijd.

Bij maagzuurresistente capsules is het tijdstip minder bepalend omdat de capsule de bacteriën beschermt tegen maagzuur. Maar de vuistregel van voor een maaltijd innemen blijft een goede gewoonte, ongeacht het type capsule.

Bewaren

Probiotica bewaar je koel en donker. Een donker keukenkastje op kamertemperatuur volstaat voor de meeste producten, zolang het niet warm wordt. Koeling in de koelkast kan de houdbaarheid verlengen maar is bij goed verpakte producten niet altijd noodzakelijk.

Waar je altijd op let:

• Bewaar in de originele verpakking
• Vermijd direct zonlicht en warmte
• Gebruik nooit een product waarvan de houdbaarheidsdatum verstreken is
• Check de bewaarinstructies op de verpakking van jouw specifieke product

Sporenvormende stammen zoals Lactospore zijn van nature stabieler dan reguliere stammen en minder gevoelig voor temperatuurschommelingen. Dat maakt ze ook handig voor gebruik onderweg of op vakantie.

De beste probiotica herken je aan een aantal concrete kenmerken. Dit is waar je op let:

• Aantal stammen en diversiteit
• KVE en stamcodes
• Draagvorm en maagzuurresistentie
• Toevoegingen
• Bewaring en verpakking

Aantal stammen en diversiteit: Een breed profiel aan stammen weerspiegelt de diversiteit van een gezonde darmflora beter dan één enkele stam. Kijk naar zowel Lactobacillus als Bifidobacterium stammen in het product. Het ProBio 10 Complex en Flora Femina bevatten elk tien specifieke stammen uit beide families.

KVE en stamcodes: Het KVE-getal zegt iets over de hoeveelheid levende bacteriën per portie. Maar een hoog getal zonder stamcodes is weinig zeggend. Stamcodes zoals LMG 8151 tonen aan dat de stam traceerbaar is en afkomstig uit een gecertificeerde stamcollectie. Zonder code weet je niet welke specifieke variant er daadwerkelijk in zit.

Draagvorm en maagzuurresistentie: Dit is het meest onderschatte kwaliteitsverschil. Twee opties bieden de beste bescherming:

• Maagzuurresistente capsules: de capsule lost pas op in de dunne darm. ProBio 10 Complex en Flora Femina gebruiken beide deze technologie.
• Sporenvormende stammen: Lactospore® omhult zichzelf van nature en heeft geen coating nodig. Darm Complex en Green Juice bevatten uitsluitend Lactospore®.

Reguliere capsules of tabletten zonder coating of sporenvormende stammen bieden beduidend minder bescherming.

Toevoegingen: Prebiotica en enzymen zijn waardevolle aanvullingen op probiotica.

Flora Femina bevat een prebiotische blend van acaciavezel en inuline als voeding voor de bacteriën.

ProBio 10 Complex bevat FOS en DigeZyme, een blend van spijsverteringsenzymen.

Toevoegingen maken een formule completer maar check altijd of ze in een zinvolle dosering aanwezig zijn.

Bewaring en verpakking: Kies voor een product in een donkere, luchtdichte verpakking. Licht en vocht tasten de levende bacteriën aan. Bewaar op een koele, donkere plek. Koeling is niet altijd noodzakelijk maar verlengt de houdbaarheid.