Haar supplementen

Haar is opgebouwd uit keratine, een sterk, vezelig eiwit dat ook de basis vormt van nagels en de buitenste huidlaag. Een haarvezel bestaat niet uit één laag maar uit drie, elk met een eigen functie.

De cortex vormt de kern van de haarvezel en bepaalt grotendeels de dikte, sterkte en elasticiteit. Hier bevinden zich lange keratinevezels die met elkaar verbonden zijn via zwavelbruggen. Hoe steviger die verbindingen, hoe veerkrachtiger het haar.

De cuticula is de buitenste laag en bestaat uit overlappende schubben, vergelijkbaar met dakpannen. Deze laag bepaalt grotendeels hoe haar eruitziet en aanvoelt. Liggen de schubben glad tegen elkaar aan, dan reflecteert het haar licht beter en oogt het glanzend. Zijn de schubben beschadigd of opgetild, dan oogt haar dof en voelt het ruw aan.

De medulla vormt de binnenste kern en is bij fijn haar vaak afwezig. De functie ervan is nog niet volledig opgehelderd, maar bij dikker haar draagt de medulla bij aan de stevigheid van de vezel.

De opbouw van deze drie lagen wordt bepaald tijdens de groei in de haarfollikel. Wat daar gebeurt qua celdeling en eiwitsynthese bepaalt hoe de vezel er straks uitziet, voordat het haar het hoofdhuidoppervlak ooit bereikt.

Haargroei en haaruitval zijn geen tegenpolen maar twee kanten van hetzelfde proces. Elke haarfollikel doorloopt een cyclus van haargroei, rust en afstoting, continu en asynchroon over het hele hoofd.

Een volwassen hoofd verliest dagelijks vijftig tot honderd haren. Dat is geen teken van een probleem maar het sluitstuk van een fase die al maanden eerder begon. Elders op het hoofd starten tegelijkertijd nieuwe follikels aan een verse groeifase. Bij een gezonde balans valt dit verlies nauwelijks op.

Die balans is gevoelig voor verstoring. Vier factoren spelen daarin de grootste rol:

• Seizoen
• Fysieke belasting
• Voedingsstatus
• Hormonale schommelingen

Seizoen heeft een meetbaar effect op de haarcyclus. In het najaar gaan bij veel mensen meer follikels tegelijk de rustfase in dan in andere seizoenen, een patroon dat ook bij andere zoogdieren voorkomt. Het resultaat, meer haaruitval in september en oktober, is daarmee een normaal jaarlijks terugkerend patroon.

Fysieke belasting zoals een operatie, hoge koorts of een bevalling kan de haarcyclus tijdelijk verstoren. Het lichaam reageert op acute stress door bronnen te herverdelen, en haargroei staat daarbij niet bovenaan de prioriteitenlijst. Het effect wordt meestal pas twee tot drie maanden later zichtbaar, omdat er tijd zit tussen de verstoring en het moment dat de follikel het haar daadwerkelijk loslaat.

Voedingsstatus is bepalend omdat de haarfollikel een van de meest actieve celstructuren in het lichaam is. Een plotselinge verandering in voedingspatroon, een streng dieet of een periode met te weinig eiwitten en micronutriënten kan de balans tussen groei en rust merkbaar verschuiven.

Hormonale schommelingen spelen een grote rol, vooral bij vrouwen. Schommelingen rond de menstruatiecyclus, zwangerschap, de periode na de bevalling en de overgang hebben elk een eigen effect op hoeveel follikels zich in de groeifase bevinden. Bij mannen is de hormonale invloed vooral gekoppeld aan het hormoon DHT.

Of haar er glanzend en sterk uitziet of juist dof en breekbaar aanvoelt, is geen toeval. Het is het directe gevolg van de conditie van de cuticula en de cortex, de twee lagen die in de vorige sectie zijn beschreven.

Glans en de cuticula

Glans ontstaat doordat licht gelijkmatig wordt gereflecteerd door het oppervlak van de haarvezel. Dat gebeurt alleen wanneer de schubben van de cuticula glad tegen elkaar aan liggen. Hitte van stylingapparatuur, chemische behandelingen, uv-straling en mechanische belasting zoals borstelen kunnen die schubben optillen of beschadigen.

Eenmaal beschadigde cuticula herstelt zichzelf niet, het haar groeit pas weer glad uit zodra nieuw, onbeschadigd haar de oude schade vervangt.

Dat is de reden waarom haarpunten er vaak doffer uitzien dan de haarwortel: de punten zijn het oudste deel van het haar en hebben de meeste mechanische en chemische belasting ondergaan.

Elasticiteit en de cortex

Elasticiteit, het vermogen van haar om uit te rekken en weer terug te veren zonder te breken, wordt bepaald door de cortex. Binnen de cortex zorgen zwavelbruggen tussen keratinevezels voor structurele samenhang. Hoe meer en hoe sterker die verbindingen, hoe veerkrachtiger het haar.

Wanneer die verbindingen verzwakken, bijvoorbeeld door chemische behandelingen of langdurige blootstelling aan hitte, verliest haar elasticiteit. Het wordt dan eerder broos en breekt sneller af bij normale belasting zoals kammen of een staart dragen.

Haar is opgebouwd uit keratine, en voor de aanmaak daarvan zijn meerdere voedingsstoffen direct betrokken. Vier daarvan hebben een aantoonbare relatie met de conditie van het haar.

Biotine is een wateroplosbare B-vitamine die als cofactor fungeert bij enzymen die betrokken zijn bij de vetzuursynthese. Die vetzuren zijn nodig voor de opbouw van de celmembranen in de haarfollikel, waar de keratineproductie plaatsvindt.

Het lichaam kan biotine niet zelf aanmaken en is afhankelijk van inname via voeding of suppletie. Biotine draagt bij aan het behoud van glanzend haar.

Zink is betrokken bij meer dan tweehonderd enzymatische processen in het lichaam, waaronder de eiwitsynthese die nodig is voor de aanmaak van keratine. De haarfollikel is een van de snelst delende weefsels in het lichaam, en celdeling is een proces waar zink direct bij betrokken is als cofactor van DNA- en RNA-polymerase.

Zink Methionine is een organische verbinding waarbij zink gebonden is aan het aminozuur methionine, wat de opname ten goede komt. Zink draagt bij aan normale haargroei.

Selenium is onderdeel van seleno-eiwitten, waaronder enzymen die de haarfollikel beschermen tegen oxidatieve schade tijdens de actieve groeifase.

De inname via voeding in Nederland ligt structureel lager dan in landen met seleniumrijkere bodems. Selenomethionine is de meest opneembare vorm in supplementen. Selenium houdt je haar sterk.

Koper is essentieel voor het enzym tyrosinase, dat een belangrijke rol speelt in de aanmaak van melanine, het pigment dat haarkleur bepaalt. Zonder voldoende koperactiviteit verloopt de melanineproductie minder efficiënt.

Koper zit in het Haar Complex Vrouw als onderdeel van het brede spectrum aan voedingsstoffen. Koper draagt bij tot de instandhouding van de normale pigmentatie van het haar.

Wat collageen is Collageen is het meest voorkomende eiwit in het lichaam en vormt de structuur van huid, pezen en bindweefsel. In tegenstelling tot keratine, dat de haarvezel zelf vormt, zit collageen in het bindweefsel rondom de haarfollikel en in de papil, het kleine orgaantje aan de basis van de follikel.

De haarpapil De haarpapil is rijk doorbloed en bevat collageenstructuren als onderdeel van het omliggende bindweefsel. Vanaf ongeveer het vijfentwintigste levensjaar neemt de lichaamseigen collageenproductie geleidelijk af, met ongeveer één procent per jaar, een proces dat zich ook afspeelt in het bindweefsel rondom de haarfollikel.

Collageen als supplement wordt aangeboden als gehydrolyseerd collageen, ook wel collageenpeptiden genoemd, verkregen via enzymatische hydrolyse waarbij intact collageen wordt opgeknipt in korte aminozuurketens. Intact collageen, zoals in gelatine, heeft een andere structuur dan gehydrolyseerd collageen. Gehydrolyseerde peptiden zijn kleinere ketens die beter oplossen.

Bij Vital Nutrition wordt gebruikgemaakt van Peptan, een collageeningrediënt geproduceerd door Rousselot. Twee eigenschappen onderscheiden Peptan van generiek collageen: zuiverheid en traceerbaarheid, aangezien de bron, vis of rund, bekend en gecontroleerd is, en een constante peptidengrootte. Peptan bestaat vrijwel uitsluitend uit type I collageen, dezelfde vorm die van nature voorkomt in huid, pezen en bindweefsel. De peptiden zijn neutraal van smaak en geur, wat de toepassing in poeder, capsules of vloeibare vorm vergemakkelijkt.

Vitamine C draagt bij aan de normale collageenvorming. Het ondersteunt het enzymatische proces waarbij aminozuren worden omgezet naar hydroxyproline, een van de bouwstenen van collageen. Daarom vind je deze vitamine terug in meerdere collageenformules van Vital Nutrition.

Uiterlijk van het haar Collageen draagt bij aan het behoud van de normale structuur en het uiterlijk van haar. Dat uiterlijk hangt onder meer samen met een gelijkmatig, glad oppervlak van de haarschacht en een consistente glans*.

*Deze claim is goedgekeurd door de EFSA als beautyclaim

De producten in deze categorie verschillen in samenstelling en aanpak. Drie situaties komen het meest voor.

• Breed complex
• Gerichte enkelvoudige stof
• Structuur via collageen

Breed complex is Haar Complex Vrouw of Haar Complex Man, beide samengesteld met meerdere voedingsstoffen tegelijk: biotine, zink, selenium en in het geval van het mannencomplex ook saw palmetto. Beauty Gummies bevatten een vergelijkbare basis in gummievorm, voor wie geen capsules wil slikken.

Gerichte enkelvoudige stof is bijvoorbeeld los Zink, Selenium of het Vitamine B-Complex, voor wie al een breed voedingspatroon heeft en specifiek één of twee stoffen wil aanvullen, of voor wie de dosering per stof zelf wil bepalen.

Structuur via collageen is Collageen poeder, collageen capsules of vloeibare viscollageen, drie verschillende toedieningsvormen van hetzelfde Peptan-ingrediënt. De keuze tussen poeder, collageen capsules of vloeibare collageen hangt af van persoonlijke voorkeur voor gebruik, niet van een verschil in het ingrediënt zelf.