Laatste update:
15 oktober 2026
Triglyceriden zijn vetten in je bloed. Wat zijn triglyceriden precies, waarom is een hoge waarde ongezond en wat is de oorzaak hiervan? In dit artikel lees je alles wat je moet weten over triglyceriden waarden.
Het artikel in het kort:
- Introductie: Wat zijn triglyceriden?
- Bronnen: Hoe komen triglyceriden in je lichaam?
- Normaalwaarde: Wat is de normaalwaarde van triglyceriden?
- Oorzaken: Wat verhoogt de triglyceriden waarde?
- Tips: Wat kan je doen om de triglyceriden waarde te verlagen?
Wat zijn triglyceriden?
Triglyceriden zijn vetachtige stoffen in ons lichaam. Ze bestaan uit één glycerolmolecuul en drie vetzuren. In vetweefsel kan glucose worden omgezet in glycerol-3-fosfaat, een stof die nodig is om vetten op te bouwen.
Glycerol kan in de lever worden gevormd uit vetafbraak. Vervolgens wordt het deels omgezet in glucose of opnieuw gebruikt voor de aanmaak van vetten. Daarnaast is een deel van het glycerol in triglyceriden afkomstig uit voeding.
Triglyceriden zijn een belangrijke energieopslagvorm van ons lichaam en leveren meer energie dan suikers. Ze leveren 9 kcal per gram en komen vooral op twee plekken in het lichaam voor:
- In het bloed: Om energie naar de weefsels te vervoeren.
- In de vetcellen: Als energiereserve.
In het kort: Triglyceriden leveren energie en komen voor in ons bloed en de vetcellen.
Hoe komen triglyceriden in je lichaam?
Triglyceriden komen uit je voeding. Het lichaam kan ook triglyceriden aanmaken uit overtollige glucose (suiker) en andere voedingsstoffen. Dit gebeurt vooral wanneer je meer calorieën binnenkrijgt dan je verbruikt.
Triglyceriden uit voeding
Vet uit voeding bestaat voor het grootste gedeelte uit triglyceriden. Bijvoorbeeld in gefrituurd eten, oliën, kaas en avocado. Je lichaam kan ze niet in deze grote vorm opnemen.
In de dunne darm worden triglyceriden afgebroken door enzymen en galzouten. Vervolgens worden ze gesplitst in vrije vetzuren en monoglyceriden (een glycerol en één vetzuur). Hierdoor kunnen ze door de darmwand worden opgenomen.
In de darmcellen worden de vetzuren en monoglyceriden weer aan elkaar geplakt, waardoor er nieuwe triglyceriden ontstaan. Ze worden vervolgens verpakt in chylomicronen, een soort vettransportbolletjes.
Eerst gaan deze stoffen naar het lymfestelsel. Via de borstbuis komen ze in de bloedbaan terecht. Dit gebeurt meestal tussen de drie en zes uur na de maaltijd, afhankelijk van de soort maaltijd. Hierdoor zijn de triglyceriden waarden na een maaltijd tijdelijk verhoogd.
Wanneer je lichaam op dat moment energie nodig heeft, worden de triglyceriden door de spieren gebruikt als energiebron. Gebeurt dat niet, dan gaan de triglyceriden naar de vetcellen en worden ze opgeslagen als energiereserve.
Triglyceriden uit suiker
Je lichaam kan van suiker ook triglyceriden maken. Net als bij andere triglyceriden uit voeding kunnen suikertriglyceriden direct door de spieren als brandstof worden gebruikt wanneer er energie nodig is. Is dat niet het geval, dan slaan de vetcellen ze op als reserve.
Triglyceriden gevormd door de lever
De lever kan overtollige glucose omzetten in vetzuren. Deze worden verpakt in de transportdeeltjes VLDL (Very Low Density Lipoproteins). Daarna volgen ze dezelfde route via het bloed als triglyceriden uit de voeding [1].
In het kort: Triglyceriden krijg je binnen via voeding en kunnen door de lever worden aangemaakt, en daarnaast kan het lichaam ze zelf ook aanmaken uit overtollige energie, bijvoorbeeld uit suikers.
Wat is de normaalwaarde van triglyceriden?
Hieronder vind je de richtlijnen volgens de Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (NVKC) en de NHG Richtlijnen (Nederlands Huisartsen Genootschap). Steeds vaker wordt de triglyceriden waarde niet-nuchter vastgesteld.
Een nuchtere test wordt gedaan bij bijvoorbeeld mensen met een niet-nuchtere triglyceriden waarde van boven de 5 mmol/l en mensen die bekend zijn met de aandoening hypertriglyceridemie (abnormaal hoge niveaus van vetten).
Ook wordt er vaak een nuchtere test gedaan, als er bij de niet-nuchtere meting verhoogde triglyceriden waarden worden gevonden. Voor deze test mag je 12 uur lang niets eten en 1 uur niets drinken voorafgaand aan de bloedafname.
| Waarde in mmol/l (nuchter) | Waarde in mmol/l (niet-nuchter) | Betekenis |
|---|---|---|
| Lager dan 1,7 | Lager dan 2,0 | Normaal |
| 1,7 – 2,3 | 2,0 – 5,0 | Licht verhoogd |
| > 2,3 | Boven de 5,0 | Verhoogd |
| > 5,7 | > 10,0 | Ernstig verhoogd |
Bron: NVKC, NHG Richtlijnen [13]
Heb je een licht verhoogde of verhoogde triglyceriden waarde? Bespreek dit met je huisarts, die kan beoordelen of verder onderzoek nodig is en samen met jou kijken naar mogelijke oorzaken en een passende aanpak.
In het kort: Meestal worden de triglyceriden waarde niet-nuchter vastgesteld. Een niet-nuchtere waarde vanaf 2,0 mmol/l is licht verhoogd en een niet-nuchtere waarde boven de 5 is verhoogd.
Wat verhoogt de triglyceriden waarde?
Een verhoogde triglyceriden waarde kan ontstaan door verschillende redenen.
1. Je eet meer calorieën dan je verbruikt
Wanneer je langdurig meer energie binnenkrijgt dan je verbruikt, kan het lichaam meer triglyceriden aanmaken en opslaan. Bij verstoringen in de stofwisseling kan vet zich ook ophopen in de lever. Bijvoorbeeld als:
- Er te veel vetten of suikers worden gegeten.
- De vetten te weinig worden verbrand.
- Er te veel VLDL (een soort transportvet in het bloed) wordt geproduceerd.
Hierdoor kan er ook leververvetting ontstaan, waardoor het triglyceridengehalte in het bloed stijgt.
2. Te veel suikers of koolhydraten
Als je te veel suiker of geraffineerde koolhydraten eet, kan je lever via lipogenese vet aanmaken. Dit wordt ook verpakt in VLDL en zorgt voor een verhoging van de triglyceriden.
Bijvoorbeeld bij een voedingspatroon met veel frisdrank, snoep, koek en sterk geraffineerde koolhydraatbronnen. Als je weinig beweegt, gebeurt dit nog eerder.
Ook zonder een heel hoge calorie inname kan een voedingspatroon met veel snelle suikers en een verminderde insulinegevoeligheid samenhangen met een hogere triglyceriden waarde.
Voornamelijk het eten van veel fructose zorgt voor een stijging van de triglyceriden waarde. Fructose wordt bijvoorbeeld toegevoegd aan snoep, frisdrank en koek [2].
Het klinkt logisch dat verzadigde vetten ook zorgen voor een stijging van de triglyceriden waarde. Maar dit is niet per se het geval. Het hangt af van wat je vervangt en hoe het totale voedingspatroon eruitziet. Hier zijn dus nog geen duidelijke conclusies over.
Wel heeft een hoge inname van verzadigde vetten meestal een verhogend effect op LDL cholesterol (het 'slechte' cholesterol) [3].
3. Overgewicht en/of verminderde insulinegevoeligheid
Door overgewicht en insulineresistentie worden je cellen minder gevoelig voor insuline. Dit hormoon is nodig om glucose te vervoeren door het lichaam en vet op te slaan. Door insulineresistentie kan een vetoverschot in de lever en het bloed ontstaan [4, 5].
4. Te weinig bewegen
Als je te weinig beweegt, gebruiken je spieren minder vetzuren als energie. Hierdoor wordt het enzym lipoproteïne-lipase (LPL) minder actief. Dit enzym haalt triglyceriden uit je bloed. Vervolgens blijven triglyceriden langer in je bloed circuleren en krijgt de lever meer vet terug [5].
5. Te veel alcoholgebruik
Overmatig alcoholgebruik kan de vetverwerking in de lever verstoren en bijdragen aan een hogere aanmaak van vetten. Alcohol heeft namelijk voorrang in de lever. Hierdoor hoopt vet zich op in je bloed en daarna ook in de lever [6].
Bij gevoelige mensen kunnen kleine hoeveelheden alcohol al invloed hebben. Bij een erg hoge triglyceridenwaarde wordt geadviseerd helemaal geen alcohol te drinken.
6. Roken
Roken vermindert de activiteit van het enzym lipoproteïne-lipase, dat vetten uit het bloed haalt. Hierdoor blijven triglyceriden langer in het bloed. Ook verhoogt roken de insulineresistentie, wat bijdraagt aan een hogere triglyceriden waarde [7].
7. Sommige medicijnen
Bepaalde medicijnen hebben als bijwerking dat ze de triglyceriden in je lichaam verhogen, zoals:
- Bètablokkers voor de bloeddruk
- Corticosteroïden (ontstekingsremmers)
- Anticonceptiepil met oestrogenen
- Steroïden
- Sommige hiv-medicatie
Stop zelf nooit zomaar met medicijnen. Overleg dit met een arts.
8. Aandoeningen
Sommige aandoeningen hebben invloed op de triglyceriden waarde, zoals:
-
Schildklierproblemen: Een trage schildklier wordt in verband gebracht met veranderingen in de vetstofwisseling.
- Diabetes type II: Insulineresistentie hangt vaak samen met hogere triglyceriden waarden.
-
Pancreasproblemen: Hierdoor zijn er minder enzymen om vetten te verteren.
- Chronische ontstekingen: Chronische ontstekingsziekten worden in verband gebracht met veranderingen in de vetstofwisseling [8].
- Nierziekten: Bepaalde nierziekten worden in verband gebracht met hogere triglyceriden waarden [9].
9. Erfelijkheid
Sommige mensen maken van nature veel triglyceriden aan of breken ze trager af. Dit is bijvoorbeeld het geval bij:
- Familiaire hypertriglyceridemie: Een erfelijke aandoening met sterk verhoogde triglyceriden door verminderde afbraak of overproductie.
- Familiaire gecombineerde hyperlipidemie: Erfelijke verhoogde triglyceriden en cholesterol, door hogere VLDL-productie.
Bij mensen met aanleg kan een tijdelijke stijging, die normaal onschuldig is, extra effect hebben. Zo is er tijdens de zwangerschap tijdelijk een lichte stijging van de triglyceriden waarde. Bij erfelijke aanleg kan dit leiden tot een sterke stijging.
In het kort: Er zijn verschillende oorzaken van een te hoge triglyceriden waarde. Veel oorzaken hebben te maken met leefstijl, zoals te veel suikers eten, te veel alcohol drinken of roken. Sommige zijn minder te beïnvloeden, zoals erfelijkheid en bepaalde problemen in de stofwisseling.
Waarom is een verhoogde triglyceriden waarde ongezond?
Meestal merk je niet dat je een verhoogde triglyceriden waarde hebt. Toch heeft dit wel nadelige gevolgen voor je lichaam.
- In de bloedvaten: Hoge triglyceriden waarden gaan vaak hand in hand met andere veranderingen in het bloedvet, zoals laag HDL (‘goed’ cholesterol) en meer triglyceriderijke lipoproteïneresten. Deze resten worden in verband gebracht met een hoger risico op hart en vaatziekten [10].
- In de lever: Als de lever te veel triglyceriden moet verwerken of aanmaken (bijvoorbeeld door insulineresistentie), kan vet zich ophopen. Daardoor kan vet zich ophopen in de lever, wat samenhangt met leververvetting en verdere verstoring van de leverfunctie. Op termijn kan dit leiden tot fibrose (omkeerbare littekenvorming) of cirrose, waarbij de schade blijvend is [11].
- In het afweersysteem: Chronische, laaggradige ontstekingen in het lichaam gaan vaak samen met verhoogde triglyceriden waarden. Vetweefsel, vooral rond de buik, maakt namelijk ontstekingsbevorderende signaalstoffen aan die de vetstofwisseling beïnvloeden. Dit versterkende effect tussen ontsteking en vetstofwisseling draagt bij aan het metabool syndroom, een combinatie van risicofactoren die het risico op hart- en vaatziekten verhoogt [12]
In het kort: Een verhoogde triglyceridenwaarde belast het hart, de bloedvaten, de lever en het afweersysteem. Hierdoor is er ook een verhoogde kans op leverproblemen, hart- en vaatziekten en verstoring van de stofwisseling.
Tips om je triglyceriden waarde te verlagen
Je leefstijl heeft veel invloed op jouw triglyceriden waarde. Door enkele aanpassingen in je leefstijl kan je veel bereiken:
- Zorg voor een gezond gewicht: Te veel lichaamsvet, vooral rond de buik, verhoogt triglyceriden. Streef naar geleidelijk afvallen, ongeveer 0,5 tot 1 kg per week. Te snel afvallen kan juist tijdelijk de triglyceriden waarde verhogen.
- Eet zo veel mogelijk puur: Door puurdere voeding krijg je automatisch minder verborgen suikers en ongezonde vetten binnen.
- Eet zo min mogelijk toegevoegde suikers: Vervang frisdrank door water, thee of bruiswater.
-
Eet één tot twee keer per week vette vis: Probeer gemiddeld één tot twee keer per week vette vis te eten, zoals haring, makreel en zalm. Lust je geen vis of eet je geen vis, dan kun je kijken naar andere manieren om omega 3 vetzuren in je voedingspatroon op te nemen.
- Eet niet te vet: Vermijd grote, zeer vette maaltijden, zoals frituur, vet vlees en snacks. Kleine porties gezonde vetten zijn juist gezond, zoals noten, avocado en olijfolie.
- Drink met mate of niet: Door alcohol worden er meer triglyceriden aangemaakt en de vetverbranding geremd. Drink daarom zo min mogelijk of helemaal niet.
- Beweeg voldoende: Lichte activiteit na de maaltijd kan de stijging van de triglyceriden waarden tijdelijk beperken. Het effect is klein maar meetbaar.
- Stop met roken: Roken verhoogt ontstekingen en vermindert de efficiëntie van de verwerking van vet. Stoppen met roken kan leiden tot lichte gewichtstoename. Let dan extra op gezonde voeding en beweging.
- Slaap voldoende: Je hebt per nacht tussen de zeven en negen uur slaap nodig. Dit ondersteunt een goede hormonale balans en insulinegevoeligheid. Een slaaptekort verhoogt het stresshormoon cortisol, wat de triglyceriden waarde kan verhogen.
- Vermijd stress: Langdurige stress kan de lever stimuleren om meer vet aan te maken en verhoogt de bloedsuikers. Neem daarom regelmatig pauze, doe ademhalingsoefeningen of beoefen mindfulness.
Deze tips zijn een aanvulling, geen vervanging van medisch advies. Blijft je triglyceriden waarde verhoogd, ook na aanpassingen in je leefstijl? Bespreek dit dan met je arts. Die kan verder onderzoek doen en beoordelen of medicatie nodig is.
In het kort: Door gezondere keuzes te maken, kan je je triglyceriden waarde eenvoudig verlagen. Denk aan meer bewegen, gezonder te eten en minder suiker eten.
Alles kort samengevat
Iedereen heeft triglyceriden in zijn lichaam. Het wordt pas gevaarlijk als de waarde te hoog wordt. Bij een niet-nuchtere waarde vanaf 2 mmol/l zijn de triglyceriden waarden licht verhoogd. Dan is het verstandig om aan je leefstijl te werken.
Onderzoek wat bij jou een mogelijke oorzaak kan zijn en ga hiermee aan de slag. Vaak heeft dit al veel effect. Merk je dat je triglyceriden waarden na enkele maanden nog steeds hoog zijn? Neem dan contact op met een arts.
