Mineraal

IJzer

IJzer: heemijzer en non-heemijzer, fumaraat, sulfaat en bisglycinaat, hoeveel ijzer er in een zout zit, waar het in zit en het veilige niveau.

  • Onafhankelijk getest
  • Geproduceerd in Nederland
IJzer
MineraalSoort
14 mgReferentie-inname
1,3–16 mgPer dagdosis
10 productenMet IJzer

Wat is IJzer?

IJzer is een mineraal met het scheikundig symbool Fe. In je eten komt het in twee vormen voor: heemijzer, dat alleen in dierlijke producten zit, en non-heemijzer, dat je in zowel dierlijke als plantaardige producten vindt.

In supplementen zit ijzer vast aan een andere stof. Bekende vormen zijn ijzerfumaraat, ijzersulfaat en ijzerbisglycinaat. Er bestaat ook heemijzer, gewonnen uit hemoglobine.

Fe staat voor ferrum, het Latijnse woord voor ijzer. Het is hetzelfde element als in een spijker of een stalen balk. Als los metaal zie je het in supplementen zelden. Welke stof eraan vastzit, bepaalt hoe het poeder eruitziet, hoe het smaakt en hoe groot een tablet wordt.

Ferro of ferri?

IJzer kan in twee ladingen voorkomen: ijzer(II) en ijzer(III). De oude namen zijn ferro en ferri. Op Engelse etiketten zie je dat terug als ferrous en ferric. De Europese lijst van toegestane vormen in supplementen kent ze allebei.

In onze producten gaat het om ijzerfumaraat, ijzersulfaat en ijzerbisglycinaat. Alle drie zijn ijzer(II)-verbindingen. Eén product bevat heemijzer.

Wat is heem?

Heem is het ijzerhoudende deel van hemoglobine, de rode kleurstof in bloed. Daarom vind je heemijzer alleen in vlees, vis en andere dierlijke producten. Van al het ijzer in ons eten is volgens het Voedingscentrum zo'n 10% heemijzer. De andere 90% is non-heemijzer.

Het heemijzer in ons product is gewonnen uit hemoglobine. Het is dus een dierlijke grondstof.

Hoeveel ijzer zit er in een zout?

IJzerfumaraat is ijzer gekoppeld aan fumaarzuur. Van elke gram is ongeveer een derde ijzer. Bij ijzerbisglycinaat, ijzer met twee moleculen glycine, is het op papier zo'n 27%. De handelsvorm bevat kristalwater en komt op 20%.

Bij ijzersulfaat is het verschil nog groter. Watervrij is het bijna 37% ijzer, als heptahydraat met zeven watermoleculen maar 20%. Twee poeders met dezelfde naam kunnen dus flink verschillen.

Op het etiket staat altijd de hoeveelheid ijzer zelf, niet het gewicht van het zout. In onze producten varieert dat van 1,3 tot 16 mg per dagdosis.

Wat staat er op het etiket?

Naast de milligrammen zie je een percentage. Dat is het aandeel van de referentie-inname (RI), en die is voor ijzer 14 mg. Een capsule met 7 mg staat er dus als 50%, eentje met 16 mg als 114%.

Die 14 mg is een vast Europees rekengetal voor etiketten, geen persoonlijk advies.

Gezondheidsvoordelen

Wat doet IJzer?

  1. IJzer speelt een rol bij de aanmaak van rode bloedcellen
  2. IJzer levert een bijdrage aan de ontwikkeling van cognitieve functies van kinderen
  3. Helpt het immuunsysteem
  4. Helpt vermoeidheid te verminderen
  5. Draagt bij aan het proces van celvernieuwing
  6. Goed voor het geheugen en de concentratie
  7. Draagt bij aan een normaal leervermogen en intelligentie
  8. Ondersteunt de normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine
  9. Draagt bij aan een normaal zuurstoftransport
  10. Helpt bij moeheid

Dagelijkse behoefte

Hoeveel IJzer heb je nodig?

  • Mannen (18+)11 mg
  • Vrouwen (18+) tot de overgang16 mg
  • Vrouwen na de overgang11 mg
  • Zwanger16 mg
  • Borstvoeding16 mg
  • Referentie-inname (RI)14 mg

Waarden in mg per dag. Bron: Gezondheidsraad via Voedingscentrum, aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (volwassenen 2018, zwangerschap 2021, borstvoeding 2024); RI is de Europese referentie-inname voor volwassenen (vroeger ADH), vastgelegd in Verordening (EU) 1169/2011.

In je eten

Waar zit IJzer in?

  • Runderlap, bereid (75 g)2,7 mg
  • Tofu, bereid (75 g)1,7 mg
  • Cashewnoten, ongezouten (25 g)1,7 mg
  • Spinazie, gekookt (70 g)1,7 mg
  • Rode kidneybonen (60 g)1,4 mg
  • Gekookt ei (50 g)1,2 mg
  • Volkorenbrood (35 g)0,7 mg
  • Kipfilet, bereid (80 g)0,6 mg

Heemijzer zit alleen in dierlijke producten. In de runderlap is 1,7 van de 2,7 mg heemijzer.

Waarden in mg per portie. Bron: Voedingscentrum.

Gratis vitaminetest

3 min

Benieuwd wat jij nodig hebt?

Een paar vragen over je voeding en leefstijl, en je weet waar je staat. Aan het eind wacht er een cadeautje.

  1. Vragen
  2. Jouw advies
  3. Cadeautje
Start de test

Onze producten

Producten met IJzer

In onze producten 1,3 tot 16 mg per dagdosis. Dat is tot 114% van de referentie-inname.

ProductVormPer dagdosisBekijk product
Multi Zwangerschap60 capsules Fumaraat 16 mgper 1 capsule
Multivitamine90 capsules Fumaraat 14 mgper 2 capsules
WLS Multivitamine60 capsules Bisglycinaat 14 mgper 2 capsules
Vruchtbaarheid Plus - Vrouw60 capsules Fumaraat 14 mgper 2 capsules
Haar Complex - Vrouw60 capsules Fumaraat 9 mgper 2 capsules
Organisch IJzer150 capsules Heemijzer 8,4 mgper 5 capsules
Multi 50+100 tabletten Fumaraat 7 mgper 1 tablet
Pre Workout300 gram Sulfaat 4,4 mgper 8 gram (1 maatschep)
Multi Kauwtablet Kind90 kauwtabletten Bisglycinaat 2,1 mgper 1 tablet
Elektrolyten300 gram Fumaraat 1,3 mgper 5 gram (≈ 1/2 maatlepel)

Vormen

Welke vorm van IJzer kies je?

IJzer zit in supplementen vast aan een andere stof, zoals fumaarzuur, zwavelzuur (sulfaat) of glycine, of komt als heemijzer uit hemoglobine. De vorm bepaalt hoeveel ijzer er per gram in zit en of de grondstof dierlijk is.

Bisglycinaat2 producten

Bij bisglycinaat is het mineraal gebonden aan twee moleculen glycine. Dat is een aminozuur, een bouwsteen van eiwit.

Zo'n binding met aminozuren heet een chelaat. De glycine weegt mee, dus ook hier zit er per gram relatief weinig mineraal in.

Zit in

Inname

Hoe neem je IJzer in?

Neem je product zoals het op het etiket staat, met een glas water. Een vast moment, bijvoorbeeld bij het ontbijt, helpt om het niet te vergeten. Bij een maaltijd mag ook.

  • Gebruik je een multivitamine en een los ijzerproduct? Tel het ijzer uit beide bij elkaar op.
  • Een poeder los je eerst op in water.
  • Donkere of zwarte ontlasting komt voor bij ijzersupplementen.
  • Geef kinderen alleen een product dat voor hun leeftijd bedoeld is.

Veelgestelde vragen

Vragen over IJzer

Wat is het verschil tussen heemijzer en non-heemijzer?

Heemijzer is ijzer dat vastzit in heem, een onderdeel van hemoglobine. Het zit alleen in dierlijke producten. Non-heemijzer vind je in zowel dierlijke als plantaardige producten, en het meeste ijzer in ons eten is non-heemijzer: zo'n 90%.

Hoeveel ijzer zit er in ijzerfumaraat?

Ongeveer een derde van het gewicht is ijzer. 100 mg ijzerfumaraat levert dus zo'n 33 mg ijzer. Op het etiket staat altijd de hoeveelheid ijzer zelf, niet het gewicht van het fumaraat.

Hoeveel ijzer mag je uit een supplement halen?

Neem je een supplement met ijzer, dan adviseert het Voedingscentrum er niet meer dan 100% van de aanbevolen hoeveelheid uit te halen. Voor mannen en vrouwen na de overgang is dat 11 mg per dag. Voor vrouwen voor de overgang, zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven is het 16 mg.

Waarom staat er 14 mg op het etiket?

14 mg is de Europese referentie-inname (RI). Daarop is het percentage op elk etiket gebaseerd. De aanbevolen hoeveelheid van de Gezondheidsraad is 11 mg voor mannen en voor vrouwen na de overgang, en 16 mg voor vrouwen ervoor.

Is heemijzer vegetarisch?

Nee. Het heemijzer in supplementen wordt gewonnen uit hemoglobine, en dat komt uit dierlijk bloed. Eet je vegetarisch of vegan, kies dan een product met een andere vorm, zoals ijzerbisglycinaat of ijzerfumaraat, en controleer het etiket.

Kan ijzer je ontlasting zwart kleuren?

Ja. Donkere of zwarte ontlasting is bekend bij ijzersupplementen. Het ijzer kleurt de ontlasting. Twijfel je over wat je ziet, vraag het dan je huisarts.

Kwaliteit

Zo testen we producten met IJzer

Op basis van een risicoanalyse van de grondstoffen controleren we onder meer op:

  • Zware metalen
  • PAK 4
  • Ethyleenoxide
  • Aflatoxinen
  • Pesticiden
  • Salmonella
  • Overdosering
  • Allergenen
  • Dioxinen en PCB's
  • Chlooramfenicol en nitrofuranen
  • Pyrrolizidine-alkaloïden
Lees hoe we testen

Meer ingrediënten

Bronnen10
  1. Voedingscentrum. (z.d.). IJzer. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/ijzer.aspx
  2. EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens. (2024). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for iron. EFSA Journal, 22(6), Artikel e8819. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2024.8819
  3. European Food Safety Authority. (2024). Overview on tolerable upper intake levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA). https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/2024-05/ul-summary-report.pdf
  4. Gezondheidsraad. (2018). Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor volwassenen. https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/adviezen/2018/09/18/voedingsnormen-voor-vitamines-en-mineralen-voor-volwassenen
  5. Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten. (2011). Bijlage XIII: referentie-innamen. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
  6. Richtlijn 2002/46/EG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake voedingssupplementen. (2002). Artikel 6 en bijlage II. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2002/46/oj
  7. National Center for Biotechnology Information. (z.d.). PubChem compound summary: ferrous fumarate. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Ferrous-fumarate
  8. National Center for Biotechnology Information. (z.d.). PubChem compound summary: ferrous sulfate. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Ferrous-sulfate
  9. National Center for Biotechnology Information. (z.d.). PubChem compound summary: ferrous bisglycinate. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Ferrous-bisglycinate
  10. Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives. (2004). Ferrous glycinate (processed with citric acid). In Safety evaluation of certain food additives and contaminants (WHO Food Additives Series, No. 52). World Health Organization. https://inchem.org/documents/jecfa/jecmono/v52je20.htm

Laatst bijgewerkt