Mineraal

Selenium

Selenium (seleen): de ontdekking door Berzelius, hoe de bodem het gehalte in graan bepaalt, selenomethionine versus seleniet en de bovengrens.

  • Onafhankelijk getest
  • Geproduceerd in Nederland
Selenium
MineraalSoort
55 mcgReferentie-inname
4,4–200 mcgPer dagdosis
12 productenMet selenium

Wat is selenium?

Selenium is een spoorelement. In het Nederlands heet het ook wel seleen. Scheikundig is het een halfmetaal, dat je tegenkomt als zilvergrijs metaal of als rood poeder.

In je eten zit selenium vooral in vis, vlees, eieren en granen. Paranoten zijn de grote uitschieter. In voeding zit het meestal ingebouwd in een aminozuur: selenomethionine.

Het verhaal begint in 1817 in Stockholm. De Zweedse chemicus Jöns Jacob Berzelius had een belang in een zwavelzuurfabriek. In de kamers van die fabriek zag hij een roodbruin bezinksel ontstaan. Eerst dacht hij aan tellurium. Het bleek een nieuw element.

Hij noemde het naar Selene, de Griekse godin van de maan. Op het periodiek systeem staat selenium op nummer 34, in dezelfde groep als zuurstof en zwavel.

Van koperslik tot rood glas

Het meeste selenium komt vrij als bijproduct bij het zuiveren van koper. Wat daarbij achterblijft, is een slik waaruit selenium gewonnen wordt.

De grootste afnemer is de glasindustrie. Een beetje selenium maakt glas kleurloos, wat meer geeft het een dieprode kleur of een bronzen tint. Je vindt het ook in fotocellen, zonnecellen en kopieerapparaten.

Selenium in bodem en gewas

In de grond en in grondwater zit selenium als anorganisch zout: seleniet of selenaat. Planten nemen dat op en zetten het om, vooral in selenomethionine en selenocysteïne.

Hoeveel selenium er in graan of groente zit, hangt dus af van de bodem waarop het groeide. Die verschilt sterk per streek en per land. Bij vlees speelt dat veel minder. Aan bijna al het veevoer wordt selenium toegevoegd, waardoor het gehalte in vlees stabieler is.

Selenomethionine, seleniet of selenaat?

In onze producten kom je drie vormen tegen. De meeste bevatten L-selenomethionine. Dat lijkt op het aminozuur methionine, met een seleniumatoom op de plek waar methionine zwavel heeft. In twee andere zitten natriumseleniet en natriumselenaat, zouten van selenium met natrium en zuurstof.

Op het etiket telt alleen het selenium zelf. 100 mcg selenium uit selenomethionine betekent dus ongeveer 250 mcg van de hele verbinding, want selenium is daar zo'n 40 procent van het gewicht. Bij natriumseleniet is dat ruim 45 procent.

Gezondheidsvoordelen

Wat doet selenium?

  1. Selenium is goed voor het immuunsysteem
  2. Houdt je haren sterk
  3. Helpt het immuunsysteem
  4. Is goed voor nagels
  5. Heeft een anti-oxidatieve werking
  6. Is goed voor de vruchtbaarheid van de man
  7. Selenium is goed voor nagels en haren
  8. Selenium is goed voor haren en nagels
  9. Is een antioxidant
  10. Ondersteunt het immuunsysteem
  11. Goed voor je haren en nagels
  12. Goed voor de schildklier
  13. Draagt bij aan de productie van zaadcellen

Dagelijkse behoefte

Hoeveel selenium heb je nodig?

  • Mannen en vrouwen (18+)70 mcg
  • Zwanger70 mcg
  • Borstvoeding85 mcg
  • Referentie-inname (RI)55 mcg

Waarden in mcg per dag. Bron: Gezondheidsraad via Voedingscentrum, adequate inname (volwassenen 2018, zwangerschap 2021, borstvoeding 2024); RI is de Europese referentie-inname voor volwassenen (vroeger ADH), vastgelegd in Verordening (EU) 1169/2011.

In je eten

Waar zit selenium in?

  • Geelvintonijn, gaar (85 g)92 mcg
  • Sardines in olie (85 g)45 mcg
  • Garnalen, gaar (85 g)42 mcg
  • Varkenskarbonade met bot, gegrild (85 g)37 mcg
  • Pacifische kabeljauw, gaar (85 g)24 mcg
  • Kip, wit vlees (85 g)22 mcg
  • Ei, hardgekookt (1 groot)15 mcg
  • Volkorenbrood (1 snee)8 mcg

Paranoten zijn een uitschieter: 28 gram (6 tot 8 noten) bevat gemiddeld 544 mcg. Let op: dit zijn Amerikaanse cijfers. Bij graan en groente hangt het gehalte af van de bodem waarop het groeide.

Waarden in mcg per portie. Bron: NIH Office of Dietary Supplements (USDA FoodData Central).

Gratis vitaminetest

3 min

Benieuwd wat jij nodig hebt?

Een paar vragen over je voeding en leefstijl, en je weet waar je staat. Aan het eind wacht er een cadeautje.

  1. Vragen
  2. Jouw advies
  3. Cadeautje
Start de test

Onze producten

Producten met selenium

In onze producten 4,4 tot 200 mcg per dagdosis. Dat is tot 364% van de referentie-inname.

ProductVormPer dagdosisBekijk product
Selenium100 tabletten L-selenomethionine 200 mcgper 1 tablet
Vruchtbaarheid Plus - Man60 capsules L-selenomethionine 200 mcgper 3 capsules
Testosteron Plus60 capsules L-selenomethionine 110 mcgper 2 capsules
WLS Multivitamine60 capsules L-selenomethionine 110 mcgper 2 capsules
Haar Complex - Vrouw60 capsules L-selenomethionine 100 mcgper 2 capsules
Multivitamine90 capsules L-selenomethionine 100 mcgper 2 capsules
Vruchtbaarheid Plus - Vrouw60 capsules L-selenomethionine 100 mcgper 2 capsules
Multi Zwangerschap60 capsules L-selenomethionine 75 mcgper 1 capsule
Shilajit60 capsules L-selenomethionine 60 mcgper 2 capsules
Multi 50+100 tabletten Natriumseleniet 55 mcgper 1 tablet
Antioxidant Complex90 capsules L-selenomethionine 50 mcgper 2 capsules
Elektrolyten300 gram Natriumselenaat 4,4 mcgper 5 gram (≈ 1/2 maatlepel)

Inname

Hoe neem je selenium in?

Selenium neem je in bij een maaltijd, op het moment dat je het makkelijkst onthoudt. Ontbijt of avondeten, het maakt niet uit. Belangrijker is dat je weet hoeveel je in totaal binnenkrijgt.

  • Slik een tablet of capsule heel door met een glas water.
  • Bestaat je dagdosis uit meer dan één capsule? Neem ze samen of verdeel ze over de maaltijden.
  • Gebruik je een multivitamine en een los seleniumsupplement? Tel het selenium uit beide bij elkaar op.
  • Eet je vaak paranoten, reken die dan ook mee.

Veelgestelde vragen

Vragen over selenium

Is selenium hetzelfde als seleen?

Ja. Seleen is de Nederlandse naam, selenium de internationale. Op etiketten en in voedingstabellen kom je allebei tegen. Het gaat om hetzelfde element, nummer 34 op het periodiek systeem.

Hoeveel selenium zit er in een paranoot?

Veel, en het verschilt sterk per noot. Metingen komen uit op 68 tot 91 mcg per paranoot. 28 gram, zo'n 6 tot 8 noten, bevat gemiddeld 544 mcg. Het Voedingscentrum adviseert daarom paranoten af te wisselen met andere ongezouten noten.

Wat is het verschil tussen selenomethionine en natriumseleniet?

Selenomethionine is een aminozuur met een seleniumatoom erin. Natriumseleniet is een zout van selenium, natrium en zuurstof. Per gram bevat seleniet iets meer selenium: ruim 45 procent tegen ongeveer 40 procent bij selenomethionine.

Hoeveel selenium heb je per dag nodig?

De Gezondheidsraad houdt voor volwassenen een adequate inname aan van 70 mcg per dag. Tijdens borstvoeding is dat 85 mcg. Op het etiket zie je een ander getal: de Europese referentie-inname (RI) van 55 mcg. Daarop is het percentage gebaseerd.

Is 200 mcg selenium per dag te veel?

Het hangt af van wat je verder binnenkrijgt. De EFSA-bovengrens voor volwassenen is 255 mcg per dag, voor eten en supplementen samen. Met 200 mcg uit één supplement blijft er weinig ruimte over. Combineer zo'n product daarom niet met een multivitamine met selenium of met dagelijks paranoten.

Kwaliteit

Zo testen we producten met selenium

Op basis van een risicoanalyse van de grondstoffen controleren we onder meer op:

  • Zware metalen
  • PAK 4
  • Ethyleenoxide
  • Aflatoxinen
  • Ochratoxine A
  • Pesticiden
  • Salmonella
  • Overdosering
  • Allergenen
  • Dioxinen en PCB's
  • Chlooramfenicol en nitrofuranen
  • Pyrrolizidine-alkaloïden
  • Staphylococcus aureus
Lees hoe we testen

Meer ingrediënten

Bronnen10
  1. EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens. (2023). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for selenium. EFSA Journal, 21(1), Artikel 7704. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2023.7704
  2. European Food Safety Authority. (2024). Overview on tolerable upper intake levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/2024-05/ul-summary-report.pdf
  3. Gezondheidsraad. (2018). Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor volwassenen (Publicatienr. 2018/19). https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/adviezen/2018/09/18/voedingsnormen-voor-vitamines-en-mineralen-voor-volwassenen
  4. Voedingscentrum. (z.d.). Selenium (seleen). https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/seleen.aspx
  5. Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten. (2011). Bijlage XIII: referentie-innamen. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
  6. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. (z.d.). Selenium: Fact sheet for health professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/Selenium-HealthProfessional/
  7. Royal Society of Chemistry. (z.d.). Selenium. Periodic Table. https://periodic-table.rsc.org/element/34/selenium
  8. National Center for Biotechnology Information. (z.d.). PubChem compound summary for CID 105024, L-selenomethionine. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/105024
  9. National Center for Biotechnology Information. (z.d.). PubChem compound summary for CID 24934, sodium selenite. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/24934
  10. National Center for Biotechnology Information. (z.d.). PubChem compound summary for CID 25960, sodium selenate. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/25960

Laatst bijgewerkt